Hoe ik ging birdwatchen met drie dronken mannen

Ik heb het heft in eigen hand genomen. Na mijn bijzondere ervaring met Hello Kitty – mijn gids die geen Engels sprak – heb ik mijn eigen gids geregeld. Inmiddels zit ik in Nanchang City (ook hier: herrie & chaos) en mijn doel is een bezoek aan het Poyan Lake, het grootste zoetwater meer en wetland in China.

Bij aankomst in Nanchang City gingen Boayu (van WWF) en ik eerst dineren bij de directeuren van het Nature Reserve. Dat ging gepaard met 100x toasten met sterke drank en bier waardoor Boayu met een enorme dranklucht om zich heen naar de universiteit ging voor de volgende ontmoeting. Bij de ingang van de donkere en uitgestorven campus werden we opgewacht door twee docenten, die ons door lege gangen naar de 'meeting room' loodsten. Als een oase in de woestijn brandde daar het licht en zaten er een stuk of 60 studenten in veel te grote leren fauteuils op ons te wachten. We werden met applaus binnengehaald.

Terwijl Boayu een charismatisch betoog (de drank gaf hem vleugels – vertelde hij me later) over het werk van WWF hield, schoof er een studente naast mij die aanbood om voor mij te vertalen. Haar Chinese naam is Yi Jun (spreek uit: I-dwien) en haar Engelse naam is Fox. Behalve dat ze prachtig Engels sprak, was ze ook nog 'wetland ambassadeur'. Ik heb gelijk gevraagd of zij mij wilde begeleiden bij het bezoek aan het wetland. Haar docenten en Boayu vonden dat een goed idee en vanaf toen had ik niet alleen twee dagen lang een persoonlijke vertaalster maar ook nog een 'wetland ambassadeur' tot mijn beschikking. Fantastisch!

De volgende morgen had Boayu allerlei netwerk activiteiten en heeft Yi Jun mij een toeristische tour door de stad gegeven. Van de oude Chinese cultuur is nog één toren overgebleven en dat is een massa-toeristische trekpleister waar je entree voor moet betalen. Yi Jun had een gids voor ons geregeld, die met een microfoon-en-versterker boven de microfoons-en-versterkers van de andere gidsen probeerden uit te komen. In grote groepen werden de toeristen via de rechter trapkolom omhoog geloodst en langs de linkerkant met pijlen weer naar beneden geleid. Op elke verdieping kon je bij minimaal twee winkels souvenirs inslaan en tussen de winkeltjes hingen ook nog wat oude schilderijen en Chinese gedichten, waar onze gids – overigens met heel veel passie – wat over vertelde.

's Middags hebben Yi Jun en ik een door WWF georganiseerde meeting bijgewoond over 'zandwinning' in het Poyan Lake. Door de zandwinning wordt het water troebel en daar hebben de vissen, planten en vogels last van. WWF zoekt samen met de stakeholders naar duurzame oplossingen.

Gisteren zijn we dan op excursie gegaan naar het Poyan Lake. 's Ochtends werden we in het hotel opgehaald door de directeur van het Nature Reserve. Hij had een prachtig uniform aan met een veelbelovend logo: twee vliegende kraanvogels. In de witte fourwheeldrive reden we toeterend de stad uit. Na een uurtje maakte de stad plaats voor een rommelig platteland met rijstvelden waar blokkige bebouwing de horizon bleef domineren. Een rare gewaarwording: op de helft van de betonnen autoweg lag rijst te drogen. De auto's maakte keurig gebruik van de lege weghelft maar in het geval van een tegenligger werd er wel door de drogende rijst gereden. Hm. Geen lekker idee dat ik dat 3x per dag op mijn bord krijg opgeschept.

Opeens stonden we bij een gebouw onderaan een dijk. Voordat we de dijk opgingen, werd er in dat gebouw chique verrekijkers opgehaald en er stapte nog een vrolijke Chinees in net zo'n blauw uniform als de directeur bij ons in. Met de fourwheeldrive reden we de dijk op en jawel: ik had uitzicht over het Payon Lake. Het meer heeft twee getijden: 's zomers staat het water hoog en is het gebied een groot, ondiep meer. 's Winters staat het water laag en valt er – net als in de Waddenzee – land droog. In korte tijd staat er hoog gras op deze eilandjes en daar komen in de wintermaanden honderdduizenden ganzen op af. In totaal overwinteren er ruim 300 soorten trekvogels die zich tegoed doen aan visjes, garnalen en het gras. Poyan Lake is het belangrijkste wetland in China voor trekvogels.

Over een dijkje reden we naar een eiland. Onderweg stopten we af en toe om naar witte reigers en lepelaars te kijken, die afgelopen week gearriveerd zijn. Op het eiland werden we met een lunch onthaald door de burgemeester van het dorp. Behalve schalen met vis, vlees en groente werd er een groot aantal flessen sterke drank en bier op de ronde tafel gezet. De glazen werden tot de rand toe gevuld en na het uitspreken van de toast in 1x leeggedronken. Yi Jun en ik deden er niet aan mee en ook de ranger in uniform, die het laatst was ingestapt, bleef nuchter. Hij was de Bob, bleek later.

Goed. Met een dronken burgemeester, een dronken directeur van het Nature Reserve en een dronken Boayu gingen we birdwatchen. De stemming zat er goed in. Aan de lopende band werden er sigaretten gerookt en grappen gemaakt en er werd zo aanstekelijk gelachen dat ik – ondanks dat ik er geen woord van verstond – ook continue dubbel lag. We reden naar de rand van het eiland en daar gingen de dronken mannen lol maken met een paar vissers, die op een zeer onduurzame manier hun visgebied aan het leegvissen waren. Met dijkjes leggen de vissers kunstmatige meertjes aan. Vervolgens laten ze het meertje leegstromen en bij de uitgang hangen ze een net met dunne mazen, zodat alles wat leeft gevangen wordt. Een andere vismethode is door het water waden met een plus- en minpool waarmee de vissen geëlectruceerd worden. Terwijl ik met verbazing naar de té efficiënte vismethodes keek, waren mijn drie dronken reisgenoten achter mij in de tent van de vissers in slaap gevallen. Het middagdutje mocht niet lang duren, want de Bob startte de inmiddels niet-meer-witte auto weer. We gingen verder: birdwatchen! De Bob bleek een goede vogelspotter en ook Yi Jun, de wetland ambassadeur, was zeer bedreven in bijzondere vogels in de kijker krijgen.

Later, in het kantoor van de Nature Reserve, begreep ik van de inmiddels weer nuchtere directeur en Boayu dat het beheren van het wetland een zeer gecompliceerde zaak is. Overbegrazing, overbevissing, grootschalige zandwinning en het inpolderen van het meer zijn lastige problemen om op te lossen. Je kunt de lokale bevolking, die hier hun brood mee verdient, alleen maar tot verandering krijgen als je ze duurzame oplossingen aanbied. En die oplossingen nemen ze alleen maar aan als je vrienden met ze bent. 'Vrienden maken' en 'vertrouwen winnen' van de lokale bevolking is dus een van de belangrijkste taken, die het WWF en het Nature Reserve doen. Dat 'Vrienden maken' gaat gepaard met lunchen, dineren en heel veel proosten.

Arme Boayu! Maar al die lege drankflessen hebben wel een resultaat: het aantal ganzen en zwanen is in de afgelopen 10 jaar verdrievoudigd: de lokale bevolking is gestopt met de vogeljacht. De volgende stap: een keurmerk voor duurzame visserij. Ik weet zeker dat het Boayu gaat lukken. Hij is een doorzetter met een missie & een uitstekend humeur!